แก้ต่างให้เป็ด

เราคงเคยได้ยินกันว่า คนที่ทำอะไรได้หลายอย่างนั้น เหมือนกับเป็นเป็ด คือทำได้ทุกอย่าง ว่ายน้ำก็ได้ บินก็ได้ ดำน้ำก็ได้ ฯลฯ แต่ไม่เก่งซักอย่างเดียว เปรียบเหมือนกับคนที่ทำอะไรได้หลายอย่าง แต่ไม่เก่งจริงๆซักอย่างเดียว ข้อที่ฝ่ายที่วิจารณ์เป็ดเป็นห่วงกันก็คือว่า คนที่เรียนอะไรหลายอย่าง จะไม่เก่งอะไรซักอย่าง ทำให้อาจเกิดปัญหาได้เวลาออกไปทำงาน เพราะแข่งกับใครไม่ได้ เป็ดบินแข่งกับนกพิราบไม่ได้ ว่ายน้ำแข่งกับปลาไม่ได้ ดำน้ำแข่งกับปลาก็ไม่ได้อีก เป็ดทำอะไรได้หลายอย่าง แต่เมื่อแข่งกับผู้เชี่ยวชาญในด้านใดด้านหนึ่ง เป็ดแพ้เขาไปทุกด้าน แล้วอย่างนี้จะเป็นเป็ดไปทำไม พูดให้ตรงก็คือว่า แล้วอย่างนี้จะเรียนอะไรหลายอย่างไปทำไม เรียนให้เก่งแต่อย่างเดียวไม่ดีกว่าหรือ

image

ผมไม่ค่อยเห็นด้วยเท่าไหร่ครับ ประเด็นแรกก็คือว่า ถ้าเป็ดเป็นสัตว์ที่ไม่ประสบความสำเร็จจริงๆแล้ว ป่านนี้โลกนี้คงไม่มีเป็ด เพราะสูญพันธุ์ไปหมด สัตว์ที่ไม่สามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป จะไม่สามารถสืบพันธุ์ต่อไปได้ ไม่ช้าไม่นานก็จะสูญพันธุ์ สัตว์โลกประเภทต่างๆที่เคยมีมา มากกว่าร้อยละเก้าสิบ เป็นสัตว์ที่สูญพันธุ์ไปแล้ว สัตว์สูญพันธุ์ที่เรารู้จักกันดีก็คือไดโนเสาร์ ปัจจุบันเหลือแต่ซากฟอสซิลให้นักวิทยาศาสตร์ได้มาศึกษากัน

เรื่องของเรื่องก็คือว่า เป็ดนอกจากจะไม่สูญพันธุ์แล้ว ยังประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก เราไม่นับความสำเร็จที่มีคนเลี้ยงเป็ดในการเกษตร เช่นเอาเนื้อหรือเอาไข่มารับประทาน แต่มองไปที่ความสำเร็จในสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติ เหตุใดเป็ดจึงประสบความสำเร็จอย่างมาก? ถ้าเป็ดทำอะไรไม่เก่งซักอย่าง ก็น่าจะสูญพันธุ์ไปนานแล้ว เพราะไม่สามารถแข่งกับสัตว์อื่นๆที่เป็นผู้เชี่ยวชาญเฉพาะสาขาได้

แต่เป็ดก็อยู่มาได้ แถมในบรรดาสัตว์ตระกูลนกทั้งหลาย สัตว์ตระกูลเป็ดกับห่าน ก็มีเป็นจำนวนมาก เป็นกลุ่มใหญ่ของสัตว์ตระกูลนก คำตอบก็น่าจะเป็นว่า ก็เพราะเป็ดเป็นสัตว์ที่ทำอะไรได้หลายอย่าง ปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมได้ดีนี่แหละ ถึงทำให้เป็ดกับห่านประสบความสำเร็จ เป็ดบินได้ ทำให้สามารถหนีศัตรูได้รวดเร็ว และที่สำคัญคือทำให้เดินทางไปได้ไกลๆไม่เหมือนไก่ที่ต้องอยู่ติดที่เพราะบินเกือบจะไม่ได้ เป็ดว่ายน้ำได้เพราะมีขนที่ไม่เปียกน้ำและมีเท้าเป็น “ตีนเป็ด” ทำให้หาอาหารในน้ำได้ เป็นข้อได้เปรียบที่มีต่อนกตระกูลอื่นๆ ดังนั้นเวลาเอาเป็ดไปแข่งกับนกประเภทอื่น เช่นนกพิราบ เราต้องดูสิ่งที่เป็ดทำได้ทั้งหมด ไม่ใช่ดูเรื่องการบินอย่างเดียว
พูดง่ายๆก็คือ การทำได้หลายอย่างนี่แหละ เป็นจุดแข็งของเป็ด ทีนี้เรื่องที่เราชอบเอาเป็ดมาเปรียบเทียบก็เป็นแบบเดียวกัน คนที่รู้อะไรหลายอย่าง ทำอะไรได้หลายอย่าง จะมีความสามารถในการปรับตัวกับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป ได้ดีกว่าคนที่ทำอะไรได้อย่างเดียว แม้ว่าเขาจะทำอย่างนั้นได้ดีมากๆก็ตาม เป็ดเป็นสัตว์ที่กินอะไรได้หลายอย่างมาก เมื่อเปรียบเทียบกับสัตว์ที่กินอะไรอย่างเดียว เช่นหมีแพนด้า จะพบว่าหากต้นไผ่ที่เป็นอาหารของหมีแพนด้า เกิดตายไปหมด ผลก็คือหมีแพนด้าสูญพันธุ์แน่นอน เพราะมันไม่ยอมกินอะไรอย่างอื่น แต่เป็ดไม่เป็นแบบนั้น ถ้าอาหารอย่างหนึ่งหมดไป เป็ดก็หันไปกินอีกอย่าง

ในเรื่องของการเลือกวิชาเรียน หรือการใช้ชีวิต หรือการประกอบอาชีพ ก็เป็นแบบเดียวกัน คนที่เก่งเพียงอย่างเดียว จะประสบปัญหามากๆเมื่อสภาพแวดล้อมทางสังคมเศรษฐกิจเปลี่ยนไป ทำให้อาชีพที่เขาเคยทำไม่เป็นที่ต้องการอีกต่อไป ผมคุยกับเพื่อนอาจารย์คณะวิศวะ เขาบอกว่า มีบางสาขาของวิศวะ ที่ไม่มีในตลาดอีกแล้ว หมายความว่าคนที่เรียนสาขานี้ จะไม่มีงานทำแน่นอน (เผอิญลืมไปแล้วว่าสาขาอะไร น่าจะเป็นเครื่องกลของเรือเดินสมุทร อะไรทำนองนี้) แต่ที่คณะฯยังจ้างอาจารย์สาขานี้ไว้ ก็ด้วยเหตุผลทางประวัติศาสตร์เท่านั้น

เราลองคิดต่อไปว่า ถ้าวิศวะที่จบมา มีความสามารถในการเรียนรู้ที่รวดเร็ว ปรับตัวได้คล่องแคล่ว มีพื้นความรู้หลายๆอย่าง เขาน่าจะประสบความสำเร็จในโลกจริงของการทำงาน มากกว่าคนที่เรียนมาอย่างเดียว และรู้อยู่อย่างเดียวจริงๆ แต่ทำอย่างอื่นไม่ได้ เช่นเข้าใจเรื่องเครื่องยนต์ของเรือเดินสมุทรเป็นอย่างดีมากๆ แต่ทำงานกับเครื่องยนต์อื่นๆไม่เป็น หรือไม่มีพื้นความรู้จะทำงานวิศวะในสาขาอื่นๆเลย คนแบบนี้น่าจะมีโอกาสกลายเป็นหมีแพนด้าในโลกที่ไม่มีต้นไผ่ ได้มากกว่าเป็ด

ดังนั้น พวกเราอย่าไปดูถูกเป็ดนะครับ เรามนุษย์ Homo sapiens ก็ไม่ต่างอะไรจากเป็ดเหมือนกัน เราวิ่งสู้เสือชีต้าไม่ได้ ปีนต้นไม้สู้ลิงบาบูนไม่ได้ ว่ายน้ำสู้จรเข้ไม่ได้ ฯลฯ แต่เราก็กลายมาเป็นนายเหนือสัตว์ทั้งหลาย สืบเผ่าพันธุ์มามากมายในปัจจุบัน …

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s