Tag Archives: รัสเซล

โลกที่เป็นไปได้เป็นไปได้ทั้งหมดจริงหรือ

จริงๆผมเข้าใจว่า น่าจะเคยมีคนคิดแบบนี้ในเจอร์นัล แต่ช่วงนี้งานเยอะจึงยังไม่มีเวลาหาหยิบมาอ่าน ขอนำเรื่องนี้มาเปิดประเด็น คือเรื่องเกี่ยวกับโลกที่เป็นไปได้ ผมคิดมาเป็นสัปดาห์แล้วแต่พยายามเรียบเรียงเองแล้วมันยังฟังดูสับสนอยู่ พยายามเรียบเรียงให้ เข้าใจได้ว่า พูดไม่ผิด ให้น้อยที่สุด เรื่องก็คือ โลกที่เป็นไปได้ เวลาเราพูดถึง คำที่ไม่ได้เป็นไป (คนละอย่างกับเป็นไปไม่ได้) ซึ่งมันสมมติว่าถ้ามันเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นแล้ว มันก็เป็นไปอย่างอื่นแล้ว ไม่ได้เป็นไปอย่างที่เรายกคำมาพูด เช่น ที่เป็นไปแล้วคือ อ.โสรัจจ์เป็นอาจารย์สอนปรัชญา เราอาจมีคำพูดว่า อ.โสรัจจ์เป็นครูสอนเล่นกีตาร์ ซึ่งไม่ใช่เป็นไปไม่ได้ แต่คำที่พูดมันไม่ได้เป็นไปอย่างนั้นในโลกของเรา เพราะที่เป็นจริงในโลกของเรา คือ อ.โสรัจจ์เป็นอาจารย์สอนปรัชญา ไม่ได้เป็นครูสอนเล่นกีตาร์ แต่ถึงมันจะไม่ตรงก็ไม่ใช่ว่าไม่มีความหมาย มันเป็นไปได้ (อ่านเพิ่มเติมเรื่องโลกที่เป็นไปได้) เวลาพูดว่า อ.โสรัจจ์เป็นครูสอนกีตาร์เราก็นึกภาพได้ว่ามี อ.โสรัจจ์กำลังเล่นกีตาร์ เพียงแต่ว่า อโสรัจจ์ในโลกของเราอาจจะเล่นกีตาร์ให้ดูได้ก็จริงแต่ อ.โสรัจจ์ก็ไม่ใช่ครูสอนเล่นกีตาร์ …มาถึงตรงนี้ถ้าพูดตามทฤษฎีเกี่ยวกับโลกที่เป็นไปได้เราก็ถามอาจถามว่า เป็นไปได้หรือไม่ว่ามีอ.โสรัจจ์คนที่เหมือนกันอ.โสรัจจ์ในโลกนี้ทุกอย่าง เพียงแต่ว่า อ.โสรัจจ์คนนั้นไม่ได้เป็นอาจารย์สอนปรัชญา แน่นอนตามตรรกะวิทยาแบบโลกที่เป็นไปได้ ก็ต้องตอบว่าเป็นไปได้ที่จะมีอ.โสรัจจ์ที่เป็นครูสอนกีตาร์ กับเรื่องอื่นๆนอกจากตัวอย่างก็เช่นกัน ดูเหมือนว่าโลกที่เป็นไปได้ มันจะยอมให้เราพูดอะไรต่ออะไรก็เป็นไปได้หมดไม่ว่าจะนิยาย, บทละคร, เรื่องสมมติ มันก็ยอมให้เราพูดและ พูดแล้วยังมีความหมายด้วย เราเลยเข้าใจความหมายจากนิยาย, เรื่องสมมติ ฯลฯ นั้นๆ [...]

การบรรยาย 19 มิถุนายน

ไฟล์เสียงการบรรยายของ อ. โสรัจจ์ วันที่ 19 มิถุนายน เรื่อง “ความหมายของวิสามานยนาม” ฟังได้ที่นี่

วิตเกนสไตน์ที่ ม. เคมบริดจ์

วิดิโอจากยูทูบ – วิตเกนสไตน์กำลังสอนปรัชญาที่ ม​. เคมบริดจ์ จากภาพยนตร์เกี่ยวกับเรื่องนี้ ในภาพคนแก่ใส่เสื้อคลุมสีแดง (เสื้อครุยมหาลัย) ที่นั่งเรียนกับวิตเกนสไตน์อยู่ด้วยได้แก่ เบอร์ทรันด์ รัสเซล เจ้าของเรื่อง “กษัตริย์ฝรั่งเศสองค์ปัจจุบัน”

เกี่ยวเนื่องจาก “พระอภัยมณี”

สืบเนื่องจากโพสที่แล้วที่ว่าด้วยพระอภัยมณี นักปรัชญาภาษาจะเรียกปัญหานี้ว่า “ปัญหาเรื่องชื่อลอย” เราเรียกชื่อเฉพาะที่ไม่มีเจ้าของชื่อ (เช่น “พระอภัยมณี” หรือ “ขุนช้าง”) ว่า “ชื่อลอย” หรือ empty names ในภาษาอังกฤษ ในทฤษฎีแบบของรัสเซลหรือเฟรเก ชื่อได้แก่คำย่อจากคำบรรยายเจาะจงตัว เมื่อเป็นเช่นนี้ “พระอภัยมณี” ก็ได้แก่ “พ่อของสินสมุทรกับสุดสาคร” “สามีของนางผีเสื้อสมุทรกับนางเงือก” “พี่ชายคนเดียวของศรีสุวรรณ” ฯลฯ นอกจากนี้ก็มีคำบรรยายเช่น “ตัวละครเอกในนิยายคำกลอนที่ยาวที่สุดในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น” ซึ่งระบุถึงพระอภัยมณี แต่ไม่ได้อยู่ในบริบทของเนื้อเรื่อง แต่ไม่ว่าจะอย่างไรก็ตาม ชื่อ “พระอภัยมณี” ก็มีความหมาย ซึ่งได้แก่คำบรรยายเหล่านี้ ถึงแม้ว่าจะไม่มีตัวพระอภัยให้ระบุเลยก็ตาม อย่างไรก็ตาม ในทฤษฎีของคริบคี เรื่องนี้มีปัญหา เพราะคริปคีถือว่าวิสามานยนาม มีความหมาย ซึ่งได้แก่ตัวบุคคลหรือวัตถุที่วิสามานยนามนั้นเป็นชื่อของสิ่งนั้น และที่สำคัญก็คือ ต้องสามารถสืบสาวไปหาต้นตออันได้แก่ตัวบุคคลนั้นได้ โดยผ่านทางกระบวนการของการเรียกชื่อ แต่เนื่องจากพระอภัยมณีไม่มีตัวให้เรียกชื่อ ดังนั้นกระบวนการเรียกชื่อนี้จะสืบสาวไปได้ถึงใคร? ทางออกหนึ่งก็คือ สืบไปถึงตัวนิยายที่เป็นเล่มๆ แต่ปัญหาก็คือว่า พระอภัยมณีไม่ได้มีคุณสมบัติเป็นเล่มๆ แต่มีคุณสมบัติคือมีสองแขน สองขา รูปงาม เป่าปี่เก่ง ไม่ได้มีคุณสมบัติอย่างที่หนังสือมี เช่น ประกอบด้วยกระดาษเป็นใบๆ [...]

“พระอภัยมณี”

ปัญหาที่สำคัญมากๆปัญหาหนึ่งเกี่ยวกับ proper names ได้แก่เรื่องชื่อของบุคคลหรือวัตถุ (ส่วนมากจะเป็นบุคคล) ที่ไม่มีอยู่จริง เช่น “พระอภัยมณี” ปัญหาก็คือว่า ในหลักอรรถศาสตร์ของภาษาแบบแผนที่เราเคยเรียนมาในวิชา logic ชื่อแบบนี้ไม่สามารถมีได้ เพราะจะผิดไวยากรณ์ ดังนั้น ประโยคที่ประกอบด้วยชื่อเช่นนี้จะถือว่า “ill formed” ซึ่งหมายความว่า เป็นกลุ่มของสัญลักษณ์ที่ไม่มีความหมาย เนื่องจากเรียงคำผิดกฎ แต่ในภาษาธรรมชาติ เราพูดถึงคนที่ไม่มีอยู่จริงเป็นประจำ และเป็นเรื่องปกติ เช่น เราพูดถึงตัวละครในนิยาย เช่นพระอภัยมณี ผีเสื้อสมุทร หรือพูดถึงคนที่เราแต่งเรื่องขึ้นมา เพื่อหลอกตำรวจให้เข้า่ใจไปว่า คนๆนั้นแหละเป็นคนทำผิด ตั้งชื่อคนๆนั้นให้เสร็จสรรพ ทีนี้ ปัญหาก็คือว่า เรามีประโยคแบบนี้ (1) พระอภัยมณีไม่มีตัวตนอยู่จริง (1) เป็นความจริงแน่นอน ไม่มีใครสงสัย แต่เราจะอธิบายการที่ (1) เป็นจริงได้อย่างไร ตามหลักการของ Meinong จะบอกในทำนองว่า ชื่อ “พระอภัยมณี” บ่งถึงอะไรบางอย่าง ซึ่งอะไรบางอย่างนั้นไม่มีอยู่จริง Meinong จะบอกว่า การพูดแบบนี้ไม่มีการขัดแย้งใดๆ เพราะอะไรบางอย่างที่ว่านี้ (ซึ่งก็ได้แก่ตัวพระอภัยมณี) มีอยู่ในอีกสถานะหนึ่ง [...]

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,642 other followers