การศึกษาแนวคิดของวิตเกนสไตน์เกี่ยวกับการเดินตามกฏกับเรื่องภาษาส่วนตัว อาจทำให้คิดไปได้ว่า สองอย่างนี้มีอะไรขัดกันหรือไม่ กล่าวคือเมื่อพูดถึงการเดินตามกฏ ผลที่ได้ดูเหมือนจะเป็นว่า กฎไม่มีอยู่จริง เพราะพอเป็นเรื่องของการบวก กฏที่มีอยู่อาจจะเป็นอะไรก็ได้ เพียงแต่ให้การบวกที่เกิดขึ้นถูกต้องกับตัวอย่างที่มีอยู่เท่านั้น ส่วนเรื่องภาษาส่วนตัวนั้นเน้นหนักที่ว่า ภาษาใดๆก็ตามต้องมีกฏเกณฑ์ของภาษา หรือของการเป็นภาษา มิฉะนั้นแล้วก็ไม่อาจเป็นภาษาได้ตั้งแต่ต้น อย่างไรก็ตาม สองอย่างนี้ก็ไม่ได้ขัดกันในความเป็นจริง เพราะเรื่องการเดินตามกฎนั้น วิตเกนสไตน์ (หรือที่ถูกต้องเป็น “คริปเคนสไตน์” เพราะเป็นความคิดของคริปคี ที่ใส่เข้าไปในปากของวิตเกนสไตน์มากกว่า) บอกว่า กฎนั้นมีอยู่ เพราะไม่เช่นนั้นแล้ว การบวกก็จะเกิดขึ้นไม่ได้ และจะไม่มีความเป็นระบบของการบวก เพียงแต่ว่าในระดับของตัวอย่างที่สังเกตได้ด้วยประสามสัมผัส หรือที่เป็นตัวอย่างภายใต้ขอบเขตจำกัด อาจเป็นไปได้ว่ามีกฎอื่นๆที่ทำงานได้เหมือนกัน แต่ไม่ว่าจะอย่างไรพวกนี้ต่างก็เป็นกฎทั้งสิ้น กล่าวคือมีความเป็นระบบ ซึ่งนี่ก็ตรงกับแนวคิดของเรื่องภาษาส่วนตัว หมายเหตุ เราจะเรียนตามปกติในวันพฤหัสที่ 28 นี้ เรื่องที่เรียนน่าจะเป็นปรัชญาของไมเคิล ดัมเมทท์ เตรียมอ่านเรื่องนี้มาด้วย

หัวข้อที่เราต้องเรียนกันในวันพฤหัสนี้ที่ผมต้องงดไป คือเรื่อง “ภาษาส่วนตัว” (private language) กับ “การเดินตามกฏ” (rule following) ซึ่งก็เป็นหัวข้อสำคัญในปรัชญาของวิตเกนสไตน์ และก็มีผลพวงทางปรัชญาตามมามากมาย โดยเฉพาะในปรัชญาจิตและญาณวิทยา แนวคิดหลักของเรื่องภาษาส่วนตัวก็คือ ภาษาส่วนตัวไม่มีจริง และมีไม่ได้ เรื่องนี้ต้องพูดละเอียดพอสมควร ในโพสนี้จะพูดเรื่องภาษาส่วนตัวก่อน แล้วจะพูดเรื่องการเดินตามกฏทีหลัง ภาษาส่วนตัวที่วิตเกนสไตน์พูดถึง ไม่เหมือนกับการที่เราคิดอะไรอยู่ในใจ แล้วไม่มีใครมารู้ว่าเราคิดว่าอย่างไร (เว้นแต่เป็นผู้ที่บรรลุญาณวิเศษที่สามารถหยั่งรู้วาระจิตของผู้อื่นได้ แต่เราจะไม่พูดถึงเรื่องนี้ในโพสนี้ อย่างไรก็ตามการรู้ความคิดของผู้อื่น ก็เป็นอะไรที่สนับสนุนข้อเสนอของวิตเกนสไตน์อยู่โดยอ้อม) สำหรับวิตเกนสไตน์แล้ว “ภาษาส่วนตัว” หมายถึงภาษาที่มีแต่เราเองแต่ผู้เดียวเท่านั้นที่สามารถรู้ได้ นั่นคือสิ่งที่ภาษาส่วนตัวระบุถึง ต้องเป็นอะไรที่มีแต่ “เรา” เท่านั้นที่รับรู้ได้ ซึ่งก็ย่อมได้แก่ความรู้สึกส่วนตัวของเราเอง ตัวอย่างเช่น ผมรู้สึกคันที่ขา เพราะยุงกัด สมมติว่าผมมีคำพิเศษที่ใช้เรียกความรู้สึกนี้ ซึ่งย่อมไม่ใช่คำว่า “คัน” ในภาษาไทย เพราะคำนี้ทุกคนที่พูดภาษาไทยรู้กันอยู่แล้ว แต่เป็นคำพิเศษที่ผมไม่บอกใคร (ภาษาส่วนตัว!) ผู้ที่เชื่อว่ามีภาษาส่วนตัวจะถือว่า คำที่ผมใช้เรียกความรู้สึกนี้ไม่สามารถแปลออกมาเป็นภาษาที่รับรู้กันโดยทั่วไปได้ เพราะสิ่งที่ภาษานี้ระบุถึง ได้แก่ความรู้สึกส่วนตัว ซึ่งในเมื่อไม่มีใครนอกจากผู้ที่มีความรู้สึกนั้นจะรู้ความรู้สึกนี้ได้ คำใดที่ใช้เรียกความรู้สึกนี้ ก็ย่อมเป็นส่วนหนึ่งของภาษาส่วนตัว ที่มีแต่เจ้าตัวเท่านั้นที่รู้ภาษานี้ได้ (ตัวอย่างนี้จะเห็นชัดมากขึ้น ถ้าตัวอย่างไม่ใช่เรื่อง “คัน” แต่เป็นความรู้สึกบางอย่างที่มีแต่ผมเท่านั้นที่รู้) [...]