การเดินตามกฏกับภาษาส่วนตัว

การศึกษาแนวคิดของวิตเกนสไตน์เกี่ยวกับการเดินตามกฏกับเรื่องภาษาส่วนตัว อาจทำให้คิดไปได้ว่า สองอย่างนี้มีอะไรขัดกันหรือไม่ กล่าวคือเมื่อพูดถึงการเดินตามกฏ ผลที่ได้ดูเหมือนจะเป็นว่า กฎไม่มีอยู่จริง เพราะพอเป็นเรื่องของการบวก กฏที่มีอยู่อาจจะเป็นอะไรก็ได้ เพียงแต่ให้การบวกที่เกิดขึ้นถูกต้องกับตัวอย่างที่มีอยู่เท่านั้น ส่วนเรื่องภาษาส่วนตัวนั้นเน้นหนักที่ว่า ภาษาใดๆก็ตามต้องมีกฏเกณฑ์ของภาษา หรือของการเป็นภาษา มิฉะนั้นแล้วก็ไม่อาจเป็นภาษาได้ตั้งแต่ต้น
อย่างไรก็ตาม สองอย่างนี้ก็ไม่ได้ขัดกันในความเป็นจริง เพราะเรื่องการเดินตามกฎนั้น วิตเกนสไตน์ (หรือที่ถูกต้องเป็น “คริปเคนสไตน์” เพราะเป็นความคิดของคริปคี ที่ใส่เข้าไปในปากของวิตเกนสไตน์มากกว่า) บอกว่า กฎนั้นมีอยู่ เพราะไม่เช่นนั้นแล้ว การบวกก็จะเกิดขึ้นไม่ได้ และจะไม่มีความเป็นระบบของการบวก เพียงแต่ว่าในระดับของตัวอย่างที่สังเกตได้ด้วยประสามสัมผัส หรือที่เป็นตัวอย่างภายใต้ขอบเขตจำกัด อาจเป็นไปได้ว่ามีกฎอื่นๆที่ทำงานได้เหมือนกัน แต่ไม่ว่าจะอย่างไรพวกนี้ต่างก็เป็นกฎทั้งสิ้น กล่าวคือมีความเป็นระบบ ซึ่งนี่ก็ตรงกับแนวคิดของเรื่องภาษาส่วนตัว
หมายเหตุ เราจะเรียนตามปกติในวันพฤหัสที่ 28 นี้ เรื่องที่เรียนน่าจะเป็นปรัชญาของไมเคิล ดัมเมทท์ เตรียมอ่านเรื่องนี้มาด้วย

Read Full Post »

ภาษาส่วนตัว

หัวข้อที่เราต้องเรียนกันในวันพฤหัสนี้ที่ผมต้องงดไป คือเรื่อง “ภาษาส่วนตัว” (private language) กับ “การเดินตามกฏ” (rule following) ซึ่งก็เป็นหัวข้อสำคัญในปรัชญาของวิตเกนสไตน์ และก็มีผลพวงทางปรัชญาตามมามากมาย โดยเฉพาะในปรัชญาจิตและญาณวิทยา แนวคิดหลักของเรื่องภาษาส่วนตัวก็คือ ภาษาส่วนตัวไม่มีจริง และมีไม่ได้ เรื่องนี้ต้องพูดละเอียดพอสมควร ในโพสนี้จะพูดเรื่องภาษาส่วนตัวก่อน แล้วจะพูดเรื่องการเดินตามกฏทีหลัง

ภาษาส่วนตัวที่วิตเกนสไตน์พูดถึง ไม่เหมือนกับการที่เราคิดอะไรอยู่ในใจ แล้วไม่มีใครมารู้ว่าเราคิดว่าอย่างไร (เว้นแต่เป็นผู้ที่บรรลุญาณวิเศษที่สามารถหยั่งรู้วาระจิตของผู้อื่นได้ แต่เราจะไม่พูดถึงเรื่องนี้ในโพสนี้ อย่างไรก็ตามการรู้ความคิดของผู้อื่น ก็เป็นอะไรที่สนับสนุนข้อเสนอของวิตเกนสไตน์อยู่โดยอ้อม) สำหรับวิตเกนสไตน์แล้ว “ภาษาส่วนตัว” หมายถึงภาษาที่มีแต่เราเองแต่ผู้เดียวเท่านั้นที่สามารถรู้ได้ นั่นคือสิ่งที่ภาษาส่วนตัวระบุถึง ต้องเป็นอะไรที่มีแต่ “เรา” เท่านั้นที่รับรู้ได้ ซึ่งก็ย่อมได้แก่ความรู้สึกส่วนตัวของเราเอง ตัวอย่างเช่น ผมรู้สึกคันที่ขา เพราะยุงกัด สมมติว่าผมมีคำพิเศษที่ใช้เรียกความรู้สึกนี้ ซึ่งย่อมไม่ใช่คำว่า “คัน” ในภาษาไทย เพราะคำนี้ทุกคนที่พูดภาษาไทยรู้กันอยู่แล้ว แต่เป็นคำพิเศษที่ผมไม่บอกใคร (ภาษาส่วนตัว!) ผู้ที่เชื่อว่ามีภาษาส่วนตัวจะถือว่า คำที่ผมใช้เรียกความรู้สึกนี้ไม่สามารถแปลออกมาเป็นภาษาที่รับรู้กันโดยทั่วไปได้ เพราะสิ่งที่ภาษานี้ระบุถึง ได้แก่ความรู้สึกส่วนตัว ซึ่งในเมื่อไม่มีใครนอกจากผู้ที่มีความรู้สึกนั้นจะรู้ความรู้สึกนี้ได้ คำใดที่ใช้เรียกความรู้สึกนี้ ก็ย่อมเป็นส่วนหนึ่งของภาษาส่วนตัว ที่มีแต่เจ้าตัวเท่านั้นที่รู้ภาษานี้ได้ (ตัวอย่างนี้จะเห็นชัดมากขึ้น ถ้าตัวอย่างไม่ใช่เรื่อง “คัน” แต่เป็นความรู้สึกบางอย่างที่มีแต่ผมเท่านั้นที่รู้)
เหตุผลที่วิตเกนสไตน์บอกว่า ภาษาส่วนตัวมีไม่ได้ก็เพราะว่า [...]

Read Full Post »

วิตเกนสไตน์ที่ ม. เคมบริดจ์

วิดิโอจากยูทูบ – วิตเกนสไตน์กำลังสอนปรัชญาที่ ม​. เคมบริดจ์ จากภาพยนตร์เกี่ยวกับเรื่องนี้ ในภาพคนแก่ใส่เสื้อคลุมสีแดง (เสื้อครุยมหาลัย) ที่นั่งเรียนกับวิตเกนสไตน์อยู่ด้วยได้แก่ เบอร์ทรันด์ รัสเซล เจ้าของเรื่อง “กษัตริย์ฝรั่งเศสองค์ปัจจุบัน”

Read Full Post »

วิดิโอจากยูทูบเกี่ยวกับ “การเดินตามกฏ” และ “ภาษาส่วนตัว”

ผมไปค้นยูทูบ แล้วก็พบวิดิโอนี้ ซึ่งน่าสนใจมากๆ เกี่ยวกัน “การเดินตามกฏ” กับ “ภาษาส่วนตัว” ซึ่งเป็นการชี้แจงแนวคิดที่ค่อนข้างยากนี้ ให้เข้าใจได้ง่าย แล้วเราจะพูดเรื่องนี้กันเมื่อเรียนถึงเรื่องนี้

Read Full Post »