Tag Archives: ตำรา

เขียนหนังสือให้สมบูรณ์ในตัวเอง

ในบรรดาหนังสือหรือตำราหลายเล่มที่เข้ามาที่สำนักพิมพ์ หลายเล่มมีเนื้อความสั้นๆ ห้วนๆ จนดูมีแต่หัวข้อมากกว่าเนื้อความ หนังสือเหล่านี้มีเนื้อหาที่เหมาะแก่การเป็นบันทึกย่อในเนื้อหานั้นๆ แทนที่จะเป็นตำราที่นิสิตนักศึกษาจะศึกษาหาความรู้ด้วยตัวเองได้ ในการเขียนตำราวิชาการนั้น เป้าหมายหลักอยู่ที่การอธิบายเนื้อความของวิชานั้นๆให้ผู้อ่านสามารถเข้าใจได้โดยไม่ต้องมีพื้นฐานความรู้มากจนเกินไป เมื่อเป็นเช่นนี้การอธิบายหัวข้อต่างๆในหนังสืออย่างละเอียด พอที่ผู้อ่านทั่วไปจะเกิดความเข้าใจได้โดยไม่ต้องไปค้นคว้าจากแหล่งอื่นเพิ่มเติม จึงเป็นเรื่องสำคัญมาก หนังสือหลายเล่มที่เข้ามายังสำนักพิมพ์มีเนื้อหาห้วนเกินไป ราวกับเป็นบันทึกย่อของผู้เขียน เพื่อเตือนความจำของผู้เขียนหรือผู้สอนว่าจะต้องพูดเรื่องอะไร แทนที่จะเป็นหนังสือที่รวบรวมแหล่งความรู้อย่างครบถ้วน เพื่อให้ผู้อ่านสามารถเข้าใจเรื่องราวต่างๆได้ โดยไม่ต้องฟังคำบรรยายหรือต้องไปหาความรู้จากแหล่งอื่นๆอีก หากหนังสือหรือตำราเป็นเช่นนี้ก็ย่อมขาดคุณสมบัติสำคัญของการเป็นตำราที่ดี อันที่จริงแล้ว ตำราหรือหนังสือประกอบการเรียนนั้น ควรจะต้องมีเนื้อหามากกว่าคำบรรยายในชั้น คำบรรยายจะต้องเป็นการสรุปย่อเนื้อหาที่เรียนกันในรายวิชา ซึ่งเมื่อผู้เรียนอยากรู้รายละเอียดเพิ่มเติม ก็จะได้ไปอ่านในตำรานั้นๆ การเรียนในชั้นควรเป็นการอภิปรายแสดงความคิดเห็นจากเนื้อหาที่มีอยู่ในตำรา ที่ผมเองทำบ่อยๆในวิชาที่ผมสอนคือ ให้นิสิตอ่านตำราเตรียมตัวมาก่อน แล้วพอพบกันในชั้นก็ไม่ต้องอธิบายตัวเนื้อหานั้นอีกแล้ว แต่ถือเสมือนว่านิสิตได้ทำความเข้าใจเนื้อหานั้นๆมาแล้ว เมื่อมาพบกันในชั้นก็อภิปรายถกเถียงเกี่ยวกับประเด็นหัวข้อต่างๆที่ได้อ่านกันมาแล้ว บางครั้งผมก็สั่งงานให้นิสิตเตรียมเขียนคำถามมาเพื่อส่งให้ผม การให้นิสิตส่งคำถามมาให้แทนที่จะเป็นคำตอบของคำถามที่ตั้งไว้ก่อนล่วงหน้า มีผลดีในการฝึกฝนนิสิตให้รู้จักสงสัย รู้จักตั้งคำถาม เมื่อได้คำถามมาก็เอาคำถามนั้นมาช่วยกันหาคำตอบในชั้น เราจะทำอย่างนี้ได้ดีก็ต่อเมื่อมีตำราที่ครบถ้วนสมบูรณ์ สามารถช่วยให้นิสิตเกิดความรู้ในรายวิชานั้นๆอย่างจริงจังได้ด้วยการอ่านด้วยตนเอง ตัวอย่างเช่น หากเราจะอธิบายให้นิสิตฟังเกี่ยวกับความหมายของ “การอ้างเหตุผล” กับ “ความสมเหตุสมผล” อันเป็นมโนทัศน์หลักในวิชาตรรกวิทยา นิสิตจะไม่เข้าใจเลยว่าการอ้างเหตุผลคืออะไร หากเราพูดแต่เพียงว่า “การอ้างเหตุผลได้แก่รูปแบบการใช้ภาษาแบบหนึ่งที่ประกอบด้วยข้ออ้างและข้อสรุป และมีจุดมุ่งหมายในการโน้มน้าวใจผู้ฟัง” การให้คำจำกัดความสั้นๆนี้อาจมีประโยชน์ในการให้นิสิตท่องแล้วจำไปสอบ แต่ไม่มีประโยชน์เลยในการให้นิสิตเข้าใจว่า จริงๆแล้วการอ้างเหตุผลคืออะไร จริงอยู่ในหนังสืออาจมีการอธิบายความหมายของคำอย่าง “ข้ออ้าง” หรือ “ข้อสรุป” ที่ใช้ในการจำกัดความคำว่า [...]

การเขียนตำรา

การเขียนตำราถึอเป็นงานหลักงานหนึ่งของอาจารย์มหาวิทยาลัย ถึงแม้ว่าไม่ใช่อาจารย์ทุกท่านที่จะเขียนตำรา แต่ส่วนใหญ่ก็คิดว่าการเขียนตำราเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตการทำงานที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ อาจารย์ที่มีความตั้งใจจะเอาดีหรือสร้างความก้าวหน้าในงานอาชีพของตนเอง ก็มุ่งเขียนตำรา ควบคู่ไปกับการทำงานวิจัย ประโยชน์ของตำราก็คือว่า นอกจากนิสิตนักศึกษาจะมีหนังสือไว้คอยเป็นคู่มือใช้ในการศึกษาเล่าเรียนแล้ว คนทั่วไปก็ยังได้ประโยชน์จากความรู้ที่นำเสนอในตำราด้วย การสร้างความรู้และการเก็บรวมรวมบันทึกความรู้ไว้ให้เป็นระบบเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งต่อสังคม ตำราและหนังสือต่างๆก็ทำหน้าที่เหล่านี้โดยตรง อย่างไรก็ตาม ในประเทศไทยการเขียนตำรามักจะอยู่ในรูปของการเขียน “เอกสารประกอบการสอน” มากกว่าที่จะเป็นตำราเต็มรูปแบบ ความแตกต่างกันก็คือว่า เอกสารประกอบการสอนนั้นไม่ได้มีเนื้อหาครบถ้วนในตัวเอง เป็นเพียงบันทึกย่อที่สรุปเอาประเด็นสำคัญๆที่เป็นเนื้อหาของรายวิชา เพื่อให้นิสิตได้ทบทวนว่าได้เรียนหัวข้ออะไรไปแล้วบ้างเท่านั้น ไม่ได้เป็นตำราที่แท้จริง ซึ่งต้องบรรจุเนื้อหาสาระทั้งหมดของรายวิชาไว้อย่างครบถ้วน คำว่า “ครบถ้วน” ในที่นี้หมายถึงว่า คนทีไม่เคยเรียนในห้องเรียนในรายวิชานั้นๆเลย จะต้องสามารถได้ความรู้เท่ากับหรือมากกว่าการฟังการบรรยายในห้องเรียนได้ ยิ่งไปกว่านั้น ตำรายังควรจะทำหน้าที่บรรจุความรู้ข้อมูลที่เกินเลยไปจากการบรรยายในชั้น เป็นที่รวบรวมรายละเอียดต่างๆที่อาจารย์ไม่สามารถบรรยายในชั้นได้ทั้งหมด พูดอีกอย่างหนึ่งก็คือว่า ตำราควรจะบรรจุรายละเอียด ที่มาที่ไป เบื้องหลัง การอภิปรายกันของนักวิชาการ ฯลฯ ที่เกี่ยวเนื่องกับประเด็นที่อภิปรายหรือบรรยายกันในชั้นเรียน แทนที่จะเป็นเพียง “บันทึกย่อ” ที่สรุปออกมาจากการบรรยายเท่านั้น ทั้งนี้ก็เพื่อให้นิสิตนักศึกษาสามารถได้ความรู้เพิ่มเติมจากการอ่านตำรานั้นๆ เป็นการต่อยอดให้ขยายกว้างขวางออกไปจากการฟังและการอภิปรายในชั้นเรียน ตัวอย่างเช่น สมมติว่าผมสอนวิชาปรัชญากรีก ผมอาจจะมีเวลาในชั้นเพียงไม่กี่ชั่วโมง ที่จะพูดถึงประเด็นย่อยต่างๆแต่และประเด็นในวิชานี้ เช่น ความคิดทางปรัชญาของพาร์เมนิดีส (ที่บอกว่า ทุกสิ่งเป็นหนึ่งเดียว และความหลากหลายเป็นเพียงมายา) แต่พอนิสิตมีตำรา ผมก็สามารถบอกแก่นิสิตได้ว่า ในประเด็นนี้ให้ไปอ่านตรงนั้นตรงนี้ในตำรา เพื่อให้ได้ความรู้ที่ละเอียดมากขึ้น เพราะผมไม่สามารถบรรยายรายละเอียดเหล่านั้นได้ทั้งหมด [...]

รูปปกหนังสือปรัชญาภาษา

ขณะนี้หนังสือปรัชญาภาษาใกล้จะเป็นรูปเป็นร่างขึ้นมาเต็มที่แล้ว ตอนนี้สำนักพิมพ์ได้ออกแบบปกหน้ากับปกหลังของหนังสือเรียบร้อยแล้ว เลยเอามาให้ดูกัน:

หนังสือปรัชญาภาษาฉบับล่าสุด

ผมได้โพสไฟล์หนังสือปรัชญาภาษาฉบับล่าสุด ที่กำลังจะตีพิมพ์ขึ้นเว็บเรียบร้อยแล้ว ใครสนใจดาวน์โหลดคลิกได้ที่นี่ หนังสือเล่มนี้กำลังตีพิมพ์ แต่ใครไม่อยากซื้อก็ดาวน์โหลดเอาได้ (แต่ต้องเสียตังค์ค่าพรินท์เอาเอง) ขอขอบคุณนิสิตทุกๆคนที่ช่วยกันจนหนังสือเล่มนี้เสร็จออกมาได้ในที่สุด

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,642 other followers