สัมภาษณ์แดเนียล เดนเนตต์เกี่ยวกับจิตสำนึก

นักปรัชญาที่มีทรรศนะต่างจากเซิร์ลกับชาลเมอร์อย่างสิ้นเชิงคนหนึ่งได้แก่แดน เดนเนตต์ เซิร์ลกับชาลเมอร์แม้ว่าความคิดของสองคนนี้จะต่างกันมากเพียงใดก็ตาม แต่ก็ยังเชื่อร่วมกันว่าจิตสำนึก หรือ consciousness มีอยู่จริงๆ และไม่สามารถทอนลงเป็นปรากฏการณ์อื่นๆได้ ส่วนเดนเนตต์นั้นเป็นนักปรัชญาที่เชื่อแบบ functionalism หรือ “หน้าที่นิยม” หมายความว่า จิตนั้นจริงๆแล้วเป็นเพียงรูปแบบการทำงานของสสาร ซึ่งไม่จำเป็นต้องเป็นสมองด้วย อุปกรณ์ใดๆก็ตามที่ทำงานได้เหมือนกับที่สิ่งมีชีวิตที่มีจิตสำนึกทำได้ ก็ต้องถือว่าอุปกรณ์นั้นมีจิตสำนึก บทสัมภาษณ์ของเขาอยู่ตรงนี้

Read Full Post »

บล๊อกเกี่ยวกับจิตและการรู้สำนึก

ผมไปพบบล๊อกนี้เข้า ซึ่งเป็นที่รวมบทความและการนำเสนอต่างๆเกี่ยวกับปรัชญาจิตและการรู้สำนึก (consciousness) ใครที่สนใจเรื่องนี้ก็เข้าไปดูได้ที่
http://consciousnessonline.wordpress.com/

Read Full Post »

ภาษาส่วนตัว

หัวข้อที่เราต้องเรียนกันในวันพฤหัสนี้ที่ผมต้องงดไป คือเรื่อง “ภาษาส่วนตัว” (private language) กับ “การเดินตามกฏ” (rule following) ซึ่งก็เป็นหัวข้อสำคัญในปรัชญาของวิตเกนสไตน์ และก็มีผลพวงทางปรัชญาตามมามากมาย โดยเฉพาะในปรัชญาจิตและญาณวิทยา แนวคิดหลักของเรื่องภาษาส่วนตัวก็คือ ภาษาส่วนตัวไม่มีจริง และมีไม่ได้ เรื่องนี้ต้องพูดละเอียดพอสมควร ในโพสนี้จะพูดเรื่องภาษาส่วนตัวก่อน แล้วจะพูดเรื่องการเดินตามกฏทีหลัง

ภาษาส่วนตัวที่วิตเกนสไตน์พูดถึง ไม่เหมือนกับการที่เราคิดอะไรอยู่ในใจ แล้วไม่มีใครมารู้ว่าเราคิดว่าอย่างไร (เว้นแต่เป็นผู้ที่บรรลุญาณวิเศษที่สามารถหยั่งรู้วาระจิตของผู้อื่นได้ แต่เราจะไม่พูดถึงเรื่องนี้ในโพสนี้ อย่างไรก็ตามการรู้ความคิดของผู้อื่น ก็เป็นอะไรที่สนับสนุนข้อเสนอของวิตเกนสไตน์อยู่โดยอ้อม) สำหรับวิตเกนสไตน์แล้ว “ภาษาส่วนตัว” หมายถึงภาษาที่มีแต่เราเองแต่ผู้เดียวเท่านั้นที่สามารถรู้ได้ นั่นคือสิ่งที่ภาษาส่วนตัวระบุถึง ต้องเป็นอะไรที่มีแต่ “เรา” เท่านั้นที่รับรู้ได้ ซึ่งก็ย่อมได้แก่ความรู้สึกส่วนตัวของเราเอง ตัวอย่างเช่น ผมรู้สึกคันที่ขา เพราะยุงกัด สมมติว่าผมมีคำพิเศษที่ใช้เรียกความรู้สึกนี้ ซึ่งย่อมไม่ใช่คำว่า “คัน” ในภาษาไทย เพราะคำนี้ทุกคนที่พูดภาษาไทยรู้กันอยู่แล้ว แต่เป็นคำพิเศษที่ผมไม่บอกใคร (ภาษาส่วนตัว!) ผู้ที่เชื่อว่ามีภาษาส่วนตัวจะถือว่า คำที่ผมใช้เรียกความรู้สึกนี้ไม่สามารถแปลออกมาเป็นภาษาที่รับรู้กันโดยทั่วไปได้ เพราะสิ่งที่ภาษานี้ระบุถึง ได้แก่ความรู้สึกส่วนตัว ซึ่งในเมื่อไม่มีใครนอกจากผู้ที่มีความรู้สึกนั้นจะรู้ความรู้สึกนี้ได้ คำใดที่ใช้เรียกความรู้สึกนี้ ก็ย่อมเป็นส่วนหนึ่งของภาษาส่วนตัว ที่มีแต่เจ้าตัวเท่านั้นที่รู้ภาษานี้ได้ (ตัวอย่างนี้จะเห็นชัดมากขึ้น ถ้าตัวอย่างไม่ใช่เรื่อง “คัน” แต่เป็นความรู้สึกบางอย่างที่มีแต่ผมเท่านั้นที่รู้)
เหตุผลที่วิตเกนสไตน์บอกว่า ภาษาส่วนตัวมีไม่ได้ก็เพราะว่า [...]

Read Full Post »