คนเรา “ตาย” เมื่อใด?

กรณีแพทยสภาออกมาเพิกถอนใบอนุญาตประกอบวิชาชีพแพทย์ผ่าตัดท่านหนึ่ง กับระงับใช้ใบอนุญาตชั่วคราว แก่แพทย์ผู้ช่วยอีกจำนวนหนึ่ง ด้วยข้อหาปลูกถ่ายอวัยวะอย่างผิดจรรยาแพทย์ ได้ทำให้หลายฝ่ายออกมาหาทางแก้ปัญหาที่เกิดขึ้น ลักษณะเช่นนี้เรียกได้ว่าเป็นลักษณะประจำของสังคมไทยปัจจุบัน ที่เมื่อมีเรื่องมีราวอะไรเกิดขึ้น ก็มีหลายฝ่ายออกมาเสนอแนวทางแก้ปัญหา เข้าทำนอง “วัวหายแล้วล้อมคอก” แทนที่จะคิดล่วงหน้าเพื่อมิให้ปัญหาเช่นนั้นเกิดขึ้น แต่อย่างไรก็ตาม การออกมาคิดอย่างน้อยก็ยังดีไม่คิดอะไรเลย
ข้อเสนอประการหนึ่งที่มีบางฝ่ายเสนอมา ก็คือว่า เราต้องกำหนดนิยามของคำว่า “ตาย” ให้ชัดเจน ว่าเมื่อใดคนๆหนึ่งถึงเรียกได้ว่า “ตายแล้ว” เพราะถ้ายังไม่แน่นอนว่าเมื่อใดคนไข้ “ตาย” ก็ยังแน่ใจไม่ได้ว่า แพทย์ที่เข้าไปตัดเอาอวัยวะของคนไข้คนนี้ออกมา เพื่อนำไปปลูกถ่ายให้อีกคนหนึ่ง จะโดนข้อหาฆ่าคนตายหรือไม่ การตัดเอาอวัยวะของคนที่ “ตายแล้ว” ย่อมดีกว่าไปตัดเอาของคนที่ “ยังไม่ตาย” เสมอ ข้อเสนอนี้ดูค่อนข้างน่าขบขัน เพราะเราน่าจะรู้ๆกันโดยไม่ต้องมามัวคิด ว่าเมื่อไหร่ถึงเรียกว่า “ตาย” ผมเชื่อว่า เมื่อเราก็นึกถึงคนตาย เราย่อมนึกถึงศพที่นอนตัวเย็นชืด เนื้อตัวแข็ง นึกถึงโลงศพ นึกถึงศพที่นอนเหม็นคลุ้ง น้ำเหลืองไหลเยิ้ม ฯลฯ ในความคิดของเราทั่วๆไป คนเมื่อตายแล้ว ก็ถึงจุดสิ้นสุด ถ้าไม่เอาไปเผา ก็เอาไปฝัง ไม่ว่าจะอย่างไรร่างกายก็แตกสลายไป ไม่มีอะไรหลงเหลือ ที่เหลือก็เหลือแต่ความทรงจำของคนที่ยังอยู่
แต่ความเข้าใจทั่วๆไปเรื่องความตายนี้ ในปัจจุบันได้ถูกทำให้กลายเป็นเรื่องยุ่งยาก และเป็นเรื่องที่ต้องถกเถียงกันด้วยความก้าวหน้าของวิทยาการสมัยใหม่ เนื่องจากว่า มีความต้องการที่จะนำเอาอวัยวะที่ยัง “เป็นๆ” [...]

Read Full Post »

ทำไมต้องพูดเรื่องวิทยาศาสตร์กับวัฒนธรรม?

ทำไมจึงต้องพูดเกี่ยวกับวิทยาการกับวัฒนธรรม?

ท่านผู้อ่านอาจสงสัยว่าทำไมคอลัมน์นี้ถึงพูดอะไรที่ดูจะไม่เข้ากันเสียเลย วิทยาการนั้นฟังดูหมายถึงความรู้ต่างๆ รวมทั้งเทคโนโลยีอันทันสมัย เรามักได้ยินคำพูดว่า วิทยาการทันโลก หมายถึงความรู้หรือเทคนิควิธีการใหม่ๆที่ทำให้ชีวิตมนุษย์สะดวกสบายขึ้น และมองอีกแง่หนึ่งก็ทำให้ชีวิตซับซ้อนขึ้น ส่วนวัฒนธรรมนั้นมักพูดคู่กันไปกับศิลปะ รวมกันก็มักจะหมายถึงผลงานการสร้างสรรค์เช่นดนตรี วรรณกรรม จิตรกรรมอะไรทำนองนี้ เพราะฉะนั้นศิลปวัฒนธรรมกับวิทยาการดูจะไปด้วยกันไม่ค่อยได้
แต่ถ้าเราพิจารณาให้ดีเราจะพบว่าวัฒนธรรมกับวิทยาการเกี่ยวข้องกันอย่างแยกไม่ออก และวิทยาการต่างๆของมนุษย์นั้นแท้จริงแล้วก็เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมนั่นเอง คือก็เป็นผลงานสร้างสรรค์เช่นเดียวกับศิลปะกับดนตรีเช่นกัน และวัฒนธรรมเอง ซึ่งก็หมายรวมไปถึงระบบความคิดความเชื่อของสังคม ก็ย่อมมีวิทยาการเป็นส่วนหนึ่งอยู่ด้วยเช่นกัน ปัญหาอย่างหนึ่งก็คือ เราชอบแยกสองสิ่งนี้ออกจากกัน เรามีผู้ที่เชี่ยวชาญทางวิทยาการ เช่นนักวิทยาศาสตร์ แพทย์ วิศวกร และเราก็มีผู้เชี่ยวชาญทางวัฒนธรรม เช่นศิลปิน นักวิจารณ์สังคม นักประวัติศาสตร์ เป็นต้น แต่มีปัญหาในสังคมมากมายหลายประการที่จำเป็นต้องอาศัยมุมมองจากทั้งสองด้าน ตัวอย่างที่ชัดๆที่เกี่ยวพันกับสังคมไทยของเราอยู่ในขณะนี้ ก็เห็นจะมีเรื่องสิ่งมีชีวิตที่ถูกปรับเปลี่ยนพันธุกรรมด้วยเทคโนโลยีชีวภาพ หรือที่รู้จักกันดีว่า GMO กับเรื่องเทคโนโลยีการสื่อสารหรืออินเทอร์เน็ต

เทคโนโลยีชีวภาพกับสังคม

GMO เป็นผลพวงของเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่เกิดจากการตัดแต่งสารพันธุกรรมหรือยีนในสิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่ง เพื่อให้สิ่งมีชีวิตนั้นมีลักษณะตามที่ต้องการ การทำเช่นนี้ได้ก็เริ่มมาจากการที่นักวิทยาศาสตร์สามารถค้นพบว่า สารพันธุกรรมหรือตัวการที่ทำหน้าที่ถ่ายทอดลักษณะของสิ่งมีชีวิตจากรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่งนั้น แท้ที่จริงมีตัวตนอยู่ในรูปของสารเคมีที่อยู่ภายในเซลล์ของสิ่งมีชีวิต ที่เรียกว่า DNA และเมื่อนักวิทยาศาสตร์ค้นคว้าต่อไปก็พบว่า ใน DNA นั้นสามารถแยกเป็นส่วนๆที่เกี่ยวข้องกับลักษณะทางพันธุกรรมต่างๆกันออกไป เช่นในคนก็มีลักษณะพันธุกรรมต่างๆมากมายมหาศาล นับตั้งแต่สีผม สีผิว จนไปถึงโรคกรรมพันธุ์ต่างๆเป็นต้น เมื่อนักวิทยาศาสตร์พบวิธีกำหนดตัวการของกรรมพันธุ์ต่างๆเหล่านี้ใน DNA ขั้นตอนต่อไปในการใช้เทคนิคเพื่อปรับปรุงพันธุ์พืชหรือสัตว์ที่เรียกว่า GMO ก็คือดูว่าพืชหรือสัตว์ประเภทใดมีลักษณะพันธุกรรมแบบใดที่ต้องการ [...]

Read Full Post »

รายละเอียดเพิ่มเติม “มิติทางสังคมของ IT”

กำหนดการ
(การบรรยายทั้งหมดเป็นภาษาไทย ไม่เก็บค่าลงทะเบียน แต่กรุณาแจ้งล่วงหน้าที่โทรสาร 022184755 หรือ email – parkpume@gmail.com)
15 กรกฎาคม 2552
ห้อง 105 อาคารมหาจุฬาลงกรณ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
8:45 – 9:00 พิธีเปิด
ผศ. ดร. ประพจน์ อัศววิรุฬหการ
คณบดีคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
9:00 – 9:45 “Buddhism and Information Technology”
ศ. ดร. สมภาร พรมทา
9:45 – 10:15 พัก
10:15 – 11:00 “Blogging and Thai Society: Unleashing Potentials and Perils in a Troubling Democracy”
ผศ. ดร. พิรงรอง รณะนันทน์
11:00 – 11:45 “Impacts of the Social [...]

Read Full Post »

“มิติทางสังคมและจริยธรรมของ IT”

การประชุมวิชาการ “มิติทางสังคมและจริยธรรมของเทคโนโลยีสารสนเทศ”
ห้อง 105 อาคารมหาจุฬาลงกรณ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย15 กรกฎาคม พ.ศ. 2552
******************************
กำหนดการ8:45 – 9:00     พิธีเปิด
9:00 – 9:45     “พระพุทธศาสนากับเทคโนโลยีสารสนเทศ”
ศ. ดร. สมภาร พรมทา
9:45 – 10:15    พัก
10:15 – 11:00     “Blogging and Thai Society: Unleashing Potentials and Perils in a Troubling Democracy”
ผศ. ดร. พิรงรอง รณะนันทน์
11:00 – 11:45    “Impacts of the Social Network in Thai Society”
ผศ. ดร. ภัทรสินี ภัทรโกศล
11:45 – 12:30    [...]

Read Full Post »