ภาษากับการทำความเข้าใจงานปรัชญา

โพสนี้เกิดจากการสนทนากันระหว่างผมกับ kappathai (เปี๊ยก) เกี่ยวกับความสำคัญของความรู้ทางภาษากับการอ่านงานทางปรัชญา ผมเขียนไปว่าในการอ่านปรัชญานั้น ความรู้ทางภาษาไม่สำคัญมากเท่ากับความรู้ในเนื้อหาในเรื่องที่จะอ่าน ซึ่งถ้ามีความรู้อย่างหลังแล้ว แม้จะมีความรู้อย่างแรกไม่มาก ก็สามารถอ่านงานเข้าใจพอสมควร ดีกว่าคนที่มีความรู้ทางภาษาดี แต่ไม่ค่อยรู้ปรัชญา ซึ่งจะอ่านงานปรัชญาได้ลำบากกว่า
ทีนี้ปัญหาที่เปี๊ยกสนใจก็คือว่า คนที่ความรู้ทางภาษา (ภาษาอังกฤษเกือบทั้งหมด) ไม่ค่อยดีมาก แม้จะรู้เนื้อหาปรัชญามาพอสมควรเนื่องจากเคยเรียนมา หรือ ฯลฯ แต่ก็อ่านงานปรัชญาไม่ค่อยรู้เรื่องอยู่ดี หรือไม่เช่นนั้น ก็อ่านแล้วจับใจความไม่ได้ พออ่านตรงนี้ ก็ลืมที่เพิ่งอ่านมา ทำให้ไม่สามารถย่อความหรือสรุปประเด็นสำคัญของเรื่องที่อ่านได้
อันนี้ก็เป็นสิ่งสำคัญโดยเฉพาะกับผู้เรียนคนไทย ที่ไม่ค่อยมีทักษะในการอ่านแบบเก็บใจความหรือสรุปความ ผมเชื่อว่าที่มาของปัญหานี้มาจากว่า คนอ่านยังไม่ค่อยได้รับการฝึกฝนให้ทำงานแบบนี้ ผมนึกถึงรูปแบบการเรียนในมหาวิทยาลัยไทยทั่วๆไป ซึ่งมักเน้นการฟังคนสอน แล้วจด lecture ทำให้ไม่ค่อยได้อ่านหนังสือเท่าไหร่ เมื่อมาเรียนแบบที่ต้องอ่าน ก็เลยกลัวว่าอ่านไม่รู้เรื่อง ทำให้สนใจรายละเอียดเป็นจำนวนมาก บางคนเปิดดิกทุกประโยค ใช้ความพยายามอย่างมากมาย ซึ่งถ้าเป็นเช่นนี้ต่อไปการเรียนปรัชญาไม่สามารถก้าวหน้าไปไหนได้แน่ๆ แล้วเราจะทำอย่างไร?
ผมกำลังวิเคราะห์ประเด็นของเปี๊ยก แล้วก็ยังเชื่อว่า ยังไงๆการมีพื้นความรู้ทางปรัชญาเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อเป็นตัวอย่างขอให้เราลองมาดู passage ของนักปรัชญาคนสำคัญคนหนึ่งในประวัติศาสตร์ แล้วลองอ่านงานของเขาแบบที่เราอ่านกันเพื่อเตรียมเรียนปรัชญา:
 
I. ” THE world is my idea : ” this is [...]

Read Full Post »

ข้อแนะนำในการอ่านบทความปรัชญา

ชีวิตของนิสิตปรัชญาคงหนีไม่พ้นการอ่าน เรียกได้ว่าเวลาส่วนใหญ่หมดไปกับการอ่าน มากกว่าการกระทำอย่างอื่น เช่นพูด ฟังกับเขียน อันที่จริงทั้งสี่อย่างนี้ก็เป็นกิจกรรมหลักของนิสิตปรัชญาทุกคน แต่ผมเชื่อว่าเวลาส่วนใหญ่จะหมดไปกับการอ่านมากกว่าอย่างอื่น ผมได้ให้ลิงค์เกี่ยวกับข้อแนะนำในการอ่านบทความปรัชญาไปบ้าง ก็คิดว่าเป็นประโยชน์พอสมควร แต่อย่างไรก็ตาม คิดว่าเราน่าจะมีคำแนะนำเกี่ยวกับเรื่องนี้เป็นภาษาไทยในบริบทที่ใกล้ตัวเราบ้าง
ปัญหาหลักที่ผมพบเกี่ยวกับการอ่านงานทางปรัชญาก็คือว่า เรื่องที่อ่านยากเกินไป อันนี้เป็นปัญหาสำคัญที่สุด หลายคนบ่นว่าปัญหาอยู่ที่ภาษาอังกฤษ จริงๆแล้วไม่ใช่ เพราะถ้าเรื่องไม่ยาก ก็ย่อมทำความเข้าใจกับภาษาไปได้ แต่บทความทางปรัชญายากเพราะว่า คนเขียนถือว่า คนอ่านควรจะมีความรู้พื้นฐานมาก่อนแล้ว บทความโดยเฉพาะอย่างยิ่งในวารสารดังๆ เช่น Ethics, Mind หรือ Journal of Philosophy อ่านยากทั้งนั้น แม้กระทั่งอาจารย์ปรัชญาชาวตะวันตกเอง ก็ยังบอกว่ายาก และจะไม่ไปอ่านถ้าไม่จำเป็น มีน้อยมากๆที่จะมีอาจารย์ปรัชญาคนไหนจะหยิบวารสารเหล่านี้ขึ้นมาอ่าน ราวกับอ่าน magazine ทำอย่างนั้นไม่ได้ และคนที่ทำแสดงว่าไม่รู้วิธีการวิจัยทางปรัชญาจริงๆ สิ่งที่นักปรัชญาทำเป็นหลัก ก็คือคุยกัน (กับกินเบียร์) แล้วจะอ่านบทความในวารสารเหล่านี้ก็ต่อเมื่อ มีโครงการที่เกี่ยวกับเรื่องที่ต้องอ่านโดยตรง เช่นจะเขียนบทความในหัวข้อเดียวกัน หรืออะไรทำนองนี้ ไม่มีใครที่อยู่ดีๆลุกขึ้นมาอ่าน Mind ราวกับว่าเป็นการอ่านผ่อนคลายหลังอาหาร
แล้วทีนี้ถ้าเราต้องอ่าน เพราะเป็นนิสิตและถูกบังคับให้อ่าน จะทำอย่างไร? สิ่งแรกก็คือ เราต้องจัดการให้ตัวเราเองมีพื้นความรู้พอที่จะอ่านบทความเหล่านี้ได้รู้เรื่อง เรื่องนี้ไม่ถึงกับยากมาก แต่ต้องใช้เวลา นิสิตในโลกตะวันตกส่วนมากมีภาษีดีกว่าเรา เพราะเขาอ่านหนังสือปรัชญามาเป็นเวลานาน [...]

Read Full Post »

การอ่านบทความปรัชญา

ผมเขียนเรื่องข้อแนะนำในการเขียนบทความปรัชญาไปแล้ว แต่อีกเรื่องหนึ่งที่สำคัญไม่แพ้กัน ก็คือเรื่อง “ข้อแนะนำในการอ่านบทความปรัชญา” ผมตั้งใจว่าจะเขียนเรื่องนี้ด้วยเหมือนกัน เพราะจะมีประโยชน์มาก อย่างไรก็ตาม ก่อนที่จะอ่านอะไรที่ผมเขียนเป็นภาษาไทย ลองอ่าน ข้อเสนอแนะต่อไปนี้ กับอีกบทหนึ่งตรงนี้ ดููไปด้วย

Read Full Post »