นิติรัฐ นิติธรรม

การอบรมวิชาการเรื่อง “นิติรัฐ นิติธรรม”

สมาคมปรัชญาและศาสนาแห่งประเทศไทย ร่วมกับภาควิชาปรัชญา คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

วันที่ 10 – 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2555

ห้อง 105 อาคารมหาจุฬาลงกรณ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

***********************

หลักการและเหตุผล

ประเทศไทยในปัจจุบันกำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงอย่างลึกซึ้งในหลายด้าน ความขัดแย้งทางการเมืองที่มีมาต่อเนื่องในระยะเวลาห้าถึงหกปีที่ผ่านมาก็เป็นตัวอย่างที่เห็นได้ชัดของการเปลี่ยนแปลงนี้ ไม่ว่าความขัดแย้งดังกล่าวจะคลี่คลายตัวออกมาอย่างไร ก็คงปฏิเสธไม่ได้ว่าผลของการคลี่คลายนี้ก็จะเป็นการเปลี่ยนแปลงประเทศไทยครั้งยิ่งใหญ่อย่างที่ไม่เคยเป็นเช่นนี้มาก่อน ความขัดแย้งดังกล่าวนี้ได้ฝังรากลึกลงไปในทุกส่วนของสังคมและวัฒนธรรมไทย จนหลายคนเชื่อว่าไม่สามารถแก้ไขความขัดแย้งนี้ได้ด้วยการออกคำสั่งหรือด้วยมาตรการทางนโยบายใดๆที่มุ่งหวังจะให้ผลในระยะสั้น ที่สำคัญก็คือว่าความขัดแย้งนี้มีแนวโน้มได้ตลอดเวลาที่จะขยายออกเป็นความรุนแรง ซึ่งก็ได้เกิดขึ้นแล้วในสังคมไทยในรอบสองสามปีที่ผ่านมา ด้วยเหตุนี้หลายฝ่ายจึงพยายามหาทางที่จะประคองความขัดแย้งนี้ไว้ไม่ให้กระจายตัวออกเป็นความรุนแรงแบบที่เคยเกิดขึ้น

แนวทางหนึ่งที่จะป้องกันมิให้ความขัดแย้งทางความคิดขยายตัวออกเป็นความรุนแรงก็คือการพยายามให้ประเทศไทยอยู่ภายใต้การปกครองด้วยหลักกฎหมาย หรือที่รู้จักกันว่า “นิติรัฐ” หรือ “นิติธรรม” อันที่จริงประเทศไทยก็เรียกได้ในระดับหนึ่งว่าปกครองด้วยหลักกฎหมายมาเป็นระยะเวลายาวนานมากกว่าความขัดแย้งที่กำลังเกิดอยู่ในปัจจุบัน การประกาศใช้รัฐธรรมนูญตั้งแต่ปี พ.ศ. 2475 เป็นต้นมาก็เป็นตัวอย่างที่เห็นได้ชัดประการหนึ่งของความพยายามที่จะให้ประเทศอยู่ภายใต้กฎหมาย ภายใต้ความเชื่อว่าทุกคนอยู่ภายใต้การปกครองของกฎหมายอย่างเสมอภาคเท่าเทียมกัน แต่ปัญหาต่างๆเกี่ยวกับการบังคับใช้รัฐธรรมนูญ ตลอดจนความขัดแย้งทางการเมืองที่มีมาตลอดนับตั้งแต่เริ่มใช้รัฐธรรมนูญเป็นต้นมา ก็ทำให้ปรากฏว่าการมีรัฐธรรมนูญเพียงเท่านั้นดูจะไม่ใช่ทั้งหมดของการปกครองด้วยกฎหมาย หรือการที่จะสถาปนา “นิติรัฐ” ขึ้นในสังคมไทยได้ ยิ่งไปกว่านั้นประเทศไทยก็ได้เข้าไปเป็นภาคีสมาชิกในองค์กรระหว่างประเทศเป็นจำนวนมาก และได้ลงนามในสัญญาข้อตกลงระหว่างประเทศหลายรายการที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับการปกครองด้วยหลักกฎหมาย เช่นปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน และเอกสารอื่นในทำนองเดียวกัน การเข้าไปส่วนหนึ่งของประชาคมโลกนี้หมายความว่าประเทศไทยยอมรับข้อตกลงหลายประการที่สังคมโลกยอมรับนับถือ ข้อตกลงประการหนึ่งก็ได้แก่การปกครองด้วยหลักกฎหมาย ซึ่งจะให้หลักประกันว่าการใช้อำนาจของรัฐนั้นจะต้องเป็นไปตามหลักการและบทบัญญัติที่ได้ตราไว้ก่อน และที่ได้เป็นที่ตกลงยอมรับกันในชุมชนและสังคมเรียบร้อยแล้ว ไม่ใช่เป็นการใช้อำนาจตามอำเภอใจแต่ประการใด การที่นานาชาติให้ความสำคัญแก่หลักนิติรัฐหรือการปกครองด้วยกฎหมายนี้ แสดงว่าประเด็นเหล่านี้มีความสำคัญ โดยเฉพาะแก่การปกครองระบอบประชาธิปไตย รวมทั้งมโนทัศน์หลักๆเช่นความยุติธรรมและความเสมอภาคอีกด้วย

เนื่องจากแนวคิดเกี่ยวกับการปกครองด้วยกฎหมาย หรือ “นิติรัฐ นิติธรรม” นี้มีความสำคัญมากเช่นนี้ สมาคมปรัชญาและศาสนาแห่งประเทศไทยจึงเห็นควรให้มีการจัดการประชุมอบรมทางวิชาการในเรื่องนี้ขึ้น เพื่อให้ความรู้แก่ประชาชนในวงกว้าง เพื่อให้ประชาชนเกิดความเข้าใจอย่างลึกซึ้งว่าการปกครองด้วยกฎหมายนั้นมีความหมายที่แท้จริงเป็นอย่างไร นอกจากนี้ก็จะได้มีความรู้พื้นฐานทางปรัชญาและสาขาวิชาอื่นๆที่เกี่ยวข้องเกี่ยวกับปัญหาสำคัญๆในด้านนี้ด้วย เช่น สังคมไทยกับความเป็นนิติรัฐเป็นอย่างไรบ้าง? “นิติรัฐ” หรือ “นิติธรรม” คืออะไรกันแน่? นิติรัฐนิติธรรมเกี่ยวข้องกับการปกครองระบอบประชาธิปไตยอย่างไร? เกี่ยวข้องกับความเสมอภาคและความยุติธรรมอย่างไร? หลักปรัชญาเกี่ยวกับเรื่องนี้ทั้งในปรัชญาตะวันตกและตะวันออกเป็นอย่างไร? พระพุทธศาสนามีหลักการที่สนับสนุนนิติรัฐนิติธรรมอย่างไรบ้าง? รวมทั้งคำสอนของศาสนาอื่นๆเช่นคริสต์หรืออิสลาม? หลักปรัชญาในโลกตะวันตกที่สนับสนุนหลักการนิติรัฐตามทรรศนะของนักปรัชญาคนสำคัญๆเป็นอย่างไร? เนื้อหาของการประชุมจะพยายามตอบคำถามเหล่านี้

วัตถุประสงค์

  • เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจแก่ประชาชนในวงกว้างเกี่ยวกับเรื่องการปกครองด้วยหลักกฎหมาย
  • เพื่อเป็นแหล่งอภิปรายถกเถียงเกี่ยวกับเรื่องเหล่านี้ อันจะเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามที่จะเปิดโอกาสให้ประชาชนได้มีส่วนร่วมในการพิจารณาไตร่ตรองด้วยเหตุผลเกี่ยวกับกิจการสาธารณะ อันเป็นส่วนสำคัญของประชาธิปไตย

ผู้เข้าร่วมประชุม

ประมาณ 100 – 120 คนจากทุกสาขาอาชีพ

สถานที่จัดการประชุม

ห้อง 105 อาคารมหาจุฬาลงกรณ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 

กำหนดการประชุม

วันพฤหัสบดีที่ 10 พฤษภาคม 2555

8.00 – 9.00 น. ลงทะเบียน

9.00 – 9.20 น. พิธีเปิด

9.20 – 11.00 น. นิติรัฐกับสังคมไทย, รองศาสตราจารย์ ดร. วรเจตน์ ภาคีรัตน์ (ธรรมศาสตร์)

11.00 – 12.30 น. พักรับประทานกลางวันตามอัธยาศัย

12.30 – 14.00 น. นิติรัฐในทัศนะของ H.L.A. Hart และ Joseph Raz, ผู้ช่วยศาสตราจารย์อุกฤษฏ์ แพทย์น้อย (จุฬาฯ)

14.00 – 14.30 น. อาหารว่าง

14.30 – 16.00 น. นิติรัฐในทัศนะของ Ronald Dworkin, ผู้ช่วยศาสตราจารย์บุญส่ง ชัยสิงห์นากานนท์ (ศิลปากร)

ดร.เทพทวี โชควศิน (มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี) ผู้ดำเนินรายการ

วันศุกร์ที่ 11 พฤษภาคม 2555

9.30 – 11.00 น. นิติรัฐในทัศนะของ John Rawls และ Cass Sunstein, อ. ปิยฤดี ไชยพร (จุฬาฯ)

11.00 – 12.30 น. พักรับประทานกลางวันตามอัธยาศัย

12.30 – 14.00 น. กฎหมาย ประชาธิปไตย กับฮาเบอร์มัส, รองศาสตราจารย์ ดร. โสรัจจ์ หงศ์ลดารมภ์ (จุฬาฯ)

14.00 – 14.30 น. อาหารว่าง

14.30 – 16.00 น. นิติรัฐในปรัชญาจีน, รองศาสตราจารย์ปกรณ์ ลิมปนุสรณ์ (ธรรมศาสตร์)

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธนภณ สมหวัง (ศรีปทุม) ผู้ดำเนินรายการ

วันเสาร์ที่ 12 พฤษภาคม 2555

9.30 – 11.00 น. นิติรัฐในพุทธปรัชญาและปรัชญาอินเดีย, ศาสตราจารย์ ดร.สมภาร พรมทา (จุฬาฯ)

11.00 – 12.30 น. พักรับประทานกลางวันตามอัธยาศัย

12.30 – 14.00 น. นิติรัฐในปรัชญาอิสลาม, ดร.อณัส อมาตยกุล (มหิดล)

14.00 – 14.30 น. อาหารว่าง

14.30 – 16.00 น. นิติรัฐในปรัชญาคริสต์, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. วรยุทธ ศรีวรกุล (อัสสัมชัญ)

ดร. อำนาจ ยอดทอง (มหิดล) ผู้ดำเนินรายการ

ค่าลงทะเบียน (รวมเอกสารและอาหารว่าง)

สมาชิกสมาคม 1,200 บาท บุคคลทั่วไป 1,500 บาท นิสิตนักศึกษา 500 บาท

ส่งใบสมัครขอเข้าร่วมอบรมที่ ดร. พุฒวิทย์ บุนนาค  ภาควิชาปรัชญาและศาสนา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร กรุงเทพฯ 10110 Email: puttawit@swu.ac.th ภายในวันที่ 1 พฤษภาคม 2555 (ดาวน์โหลดใบสมัครขอเข้าร่วมอบรมที่ http://www.parst.or.th/ )

About these ads

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s