เกี่ยวเนื่องจาก “พระอภัยมณี”

สืบเนื่องจากโพสที่แล้วที่ว่าด้วยพระอภัยมณี นักปรัชญาภาษาจะเรียกปัญหานี้ว่า “ปัญหาเรื่องชื่อลอย” เราเรียกชื่อเฉพาะที่ไม่มีเจ้าของชื่อ (เช่น “พระอภัยมณี” หรือ “ขุนช้าง”) ว่า “ชื่อลอย” หรือ empty names ในภาษาอังกฤษ
ในทฤษฎีแบบของรัสเซลหรือเฟรเก ชื่อได้แก่คำย่อจากคำบรรยายเจาะจงตัว เมื่อเป็นเช่นนี้ “พระอภัยมณี” ก็ได้แก่ “พ่อของสินสมุทรกับสุดสาคร” “สามีของนางผีเสื้อสมุทรกับนางเงือก” “พี่ชายคนเดียวของศรีสุวรรณ” ฯลฯ นอกจากนี้ก็มีคำบรรยายเช่น “ตัวละครเอกในนิยายคำกลอนที่ยาวที่สุดในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น” ซึ่งระบุถึงพระอภัยมณี แต่ไม่ได้อยู่ในบริบทของเนื้อเรื่อง แต่ไม่ว่าจะอย่างไรก็ตาม ชื่อ “พระอภัยมณี” ก็มีความหมาย ซึ่งได้แก่คำบรรยายเหล่านี้ ถึงแม้ว่าจะไม่มีตัวพระอภัยให้ระบุเลยก็ตาม
อย่างไรก็ตาม ในทฤษฎีของคริบคี เรื่องนี้มีปัญหา เพราะคริปคีถือว่าวิสามานยนาม มีความหมาย ซึ่งได้แก่ตัวบุคคลหรือวัตถุที่วิสามานยนามนั้นเป็นชื่อของสิ่งนั้น และที่สำคัญก็คือ ต้องสามารถสืบสาวไปหาต้นตออันได้แก่ตัวบุคคลนั้นได้ โดยผ่านทางกระบวนการของการเรียกชื่อ แต่เนื่องจากพระอภัยมณีไม่มีตัวให้เรียกชื่อ ดังนั้นกระบวนการเรียกชื่อนี้จะสืบสาวไปได้ถึงใคร?
ทางออกหนึ่งก็คือ สืบไปถึงตัวนิยายที่เป็นเล่มๆ แต่ปัญหาก็คือว่า พระอภัยมณีไม่ได้มีคุณสมบัติเป็นเล่มๆ แต่มีคุณสมบัติคือมีสองแขน สองขา รูปงาม เป่าปี่เก่ง ไม่ได้มีคุณสมบัติอย่างที่หนังสือมี เช่น ประกอบด้วยกระดาษเป็นใบๆ พลิกอ่านได้ มีน้ำหมึกเปื้อนอยู่เต้มไปหมด ฯลฯ [...]

Read Full Post »