ความหมายคืออะไร?

หัวข้อใหญ่ในปรัชญาภาษาได้แก่เรื่องว่าความหมายคืออะไร ปัญหาว่า “x คืออะไร” เป็นปัญหาดั้งเดิมของปรัชญาตะวันตก นับตั้งแต่ธาลีสตั้งคำถามว่า “สิ่งต่างๆในธรรมชาติคืออะไร? หรือแท้จริงแล้วคืออะไร?” เราเคยเรียนกันว่า คำตอบของธาลีสก็คือ “น้ำ” เราอาจคิดว่า คำตอบนี้ง่ายมากๆ และไม่มีเหตุผลรองรับเพียงพอ แต่ความสำคัญของเรื่องนี้ไม่ใช่คำตอบของธาลีส แต่เป็นคำถาม ธาลีสเป็นคนแรกที่มีหลักฐานปรากฏว่า ตั้งคำถามว่า “จริงๆแล้วธรรมชาติมีลักษณะเป็นอะไร?” หรือลึกๆลงไปแล้วสิ่งที่เห็นอยู่รอบตัวนั้น เป็นอะไรกันแน่

คำถามนี้ก็เป็นวิธีการของปรัชญามาเป็นเวลายาวนาน และเราก็พูดได้ว่าในกรณีของปรัชญาภาษา คำถามของเราก็คือ “ความหมายคืออะไร?” ซึ่งเรื่องนี้เป็นนามธรรมมากพอสมควร เพราะสาขาอื่นๆถามคำถามเช่น “ความดีคืออะไร?” หรือ “ความงามคืออะไร?” ซึ่งก็ดูเป็นรูปธรรมมากกว่า แต่เราก็ต้องไม่ลืมว่า ความหมายนั้นอยู่ใกล้ชิดตัวเราทุกคน ในฐานะที่เราเป็นผู้ใช้ภาษา เราทำงานกับความหมายอยู่ตลอด แม้แต่การอยู่คนเดียว พูดกับตนเอง ก็ยังต้องใช้ความหมาย เราอ่านหนังสือ หรือฟังคนพูดรู้เรื่อง ก็เป็นเพราะว่าเราเข้าใจความหมาย ทีนี้ปัญหาก็คือว่า “ความหมาย” ที่เราพูดถึง และที่เราบอกว่า คำพูดบางคำพูดมีความหมาย แต่คำพูดหรือการออกเสียงบางแบบกลับไม่มีความหมาย (เช่น ไอ จาม) ทั้งหมดนี้เป็นไปได้อย่างไร ความหมายคืออะไรกันแน่

เราจะพูดเรื่องนี้ในการพบกันวันพรุ่งนี้ ขอให้นิสิตเตรียมอ่านหนังสือปรัชญาภาษาบทที่หนึ่งกับสองมาด้วย :-)

5 Responses

  1. ในหนังเรื่อง Iris ซึ่งเล่าประวัติของ Iris Musdoch จูดิ เดนช์ ซึ่งเล่นเป็น Iris กล่าวว่า

    “Without words, how can we think?”

    ผมเชื่อคำพูดนี้อย่างสนิทใจอยู่นาน

    และวารสารของภาควิชาภาษาอังกฤษ ที่มีชื่อว่า Thoughts ยิ่งย้ำความเชื่อนี้ให้แน่นยิ่งขึ้น

    แต่นานๆไป ผมเริ่มรู้สึกว่า เราสามารถคิดโดยไม่มีคำพูดเกิิดขึ้นเลยก็ได้

    เช่นผม “รู้สึก” ว่ากำลังคิดอะไรอยู่ขณะดูข่าวพันธมิตร

    แต่ผมไม่ได้รู้สึกว่ามี “คำพูด” ใดๆเกิดขึ้นเลย

    ผมจะต้องใช้คำพูดก็ต่อเมื่อผมจะ “บอก” ใครสักคน หรือบอกตัวเอง ว่า ผมกำลังคิดอะไรอยู่

    การบอกนี้ คือ “ความหมาย” ของสิ่งที่ผมกำลังคิดอยู่ใช่ไหม?

    ถ้าผมไม่ต้องการสื่อสารกับใคร ผมก็ไม่ต้องใช้คำพูด ความหมายจะยัง “มี” อยู่หรือ

    *****

    ถ้าเด็กถามผมว่า “สาคูคืออะไร”

    ผมตอบว่า “ก็ที่หนูกินเข้าไปเมื่อกี้นี้ไง”

    หรือผมตอบว่า “สาคูคือ sago”

    ผมจะถือว่าผมตอบถูก

    ดังนั้น สำหรับผม ความหมายคือการพูดถึงสิ่งใดด้วยคำพูดอื่น

    แต่ถ้าผมตอบเด็กโดยการหยิบสาคูใส่อุ้งมือ แล้วชี้ไปที่เม็ดสาคู

    จะถือว่าผมให้ความหมาย โดยไม่ใช้ภาษาได้ไหม

    เมาคลีหรือทาร์ซาน คิดโดยไม่ใช้ภาษาใช่ไหม

    Freddy

  2. >”ถ้าผมไม่ต้องการสื่อสารกับใคร ผมก็ไม่ต้องใช้คำพูด ความหมายจะยัง “มี” อยู่หรือ”

    ถ้าไม่ได้กำลังสื่อสาร ก็ไม่ต้องใช้ความหมายอยู่แล้ว :-)

    >”แต่ถ้าผมตอบเด็กโดยการหยิบสาคูใส่อุ้งมือ แล้วชี้ไปที่เม็ดสาคู จะถือว่าผมให้ความหมาย โดยไม่ใช้ภาษาได้ไหม”

    ก็ได้ แต่จะมีบางกรณีที่ซับซ้อนหน่อย เช่น เด็กถามว่า “ประชาธิปไตย” คืออะไร คุณไม่สามารถหยิบประชาธิปไตยใส่มือ แล้วชี้ให้ดูได้ ต้องอธิบาย…

  3. ก่อร่างสร้างตัวอิอิ

  4. ความหมายพวกนี้ดีมากค่ะ

    ท้าใครอยากมาค้นคว้าดูก็เข้ามาดูนะค่ะ

    อิอิ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,642 other followers