ความหมายคืออะไร?

หัวข้อใหญ่ในปรัชญาภาษาได้แก่เรื่องว่าความหมายคืออะไร ปัญหาว่า “x คืออะไร” เป็นปัญหาดั้งเดิมของปรัชญาตะวันตก นับตั้งแต่ธาลีสตั้งคำถามว่า “สิ่งต่างๆในธรรมชาติคืออะไร? หรือแท้จริงแล้วคืออะไร?” เราเคยเรียนกันว่า คำตอบของธาลีสก็คือ “น้ำ” เราอาจคิดว่า คำตอบนี้ง่ายมากๆ และไม่มีเหตุผลรองรับเพียงพอ แต่ความสำคัญของเรื่องนี้ไม่ใช่คำตอบของธาลีส แต่เป็นคำถาม ธาลีสเป็นคนแรกที่มีหลักฐานปรากฏว่า ตั้งคำถามว่า “จริงๆแล้วธรรมชาติมีลักษณะเป็นอะไร?” หรือลึกๆลงไปแล้วสิ่งที่เห็นอยู่รอบตัวนั้น เป็นอะไรกันแน่
คำถามนี้ก็เป็นวิธีการของปรัชญามาเป็นเวลายาวนาน และเราก็พูดได้ว่าในกรณีของปรัชญาภาษา คำถามของเราก็คือ “ความหมายคืออะไร?” ซึ่งเรื่องนี้เป็นนามธรรมมากพอสมควร เพราะสาขาอื่นๆถามคำถามเช่น “ความดีคืออะไร?” หรือ “ความงามคืออะไร?” ซึ่งก็ดูเป็นรูปธรรมมากกว่า แต่เราก็ต้องไม่ลืมว่า ความหมายนั้นอยู่ใกล้ชิดตัวเราทุกคน ในฐานะที่เราเป็นผู้ใช้ภาษา เราทำงานกับความหมายอยู่ตลอด แม้แต่การอยู่คนเดียว พูดกับตนเอง ก็ยังต้องใช้ความหมาย เราอ่านหนังสือ หรือฟังคนพูดรู้เรื่อง ก็เป็นเพราะว่าเราเข้าใจความหมาย ทีนี้ปัญหาก็คือว่า “ความหมาย” ที่เราพูดถึง และที่เราบอกว่า คำพูดบางคำพูดมีความหมาย แต่คำพูดหรือการออกเสียงบางแบบกลับไม่มีความหมาย (เช่น ไอ จาม) ทั้งหมดนี้เป็นไปได้อย่างไร ความหมายคืออะไรกันแน่
เราจะพูดเรื่องนี้ในการพบกันวันพรุ่งนี้ ขอให้นิสิตเตรียมอ่านหนังสือปรัชญาภาษาบทที่หนึ่งกับสองมาด้วย

Read Full Post »